Koleje dużych prędkości w Europie. Kto jest liderem?

Hiszpania posiada największą sieć kolei dużych prędkości w Europie – ponad 3,1 tys. km linii umożliwiających jazdę z prędkością co najmniej 250 km/h. Oznacza to, że około 37% wszystkich linii KDP w UE znajduje się właśnie w tym kraju. W ciągu ostatniej dekady długość sieci kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej wzrosła o niemal 50%, osiągając rekordowe 8,6 tys. km. Które kraje są liderami szybkiej kolei i jak na ich tle wypada Polska?

Kolej dużych prędkości w Europie

Europejska kolej dużych prędkości rozwija się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Linie przystosowane do ruchu pociągów z prędkością co najmniej 250 km/h stały się jednym z filarów nowoczesnego transportu na kontynencie, skracając czas podróży między największymi miastami i zwiększając konkurencyjność kolei wobec lotnictwa krajowego.

Według danych Eurostatu długość sieci kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej wzrosła z około 5 812 km w 2013 roku do 8 556 km w 2024 roku. Oznacza to przyrost o 2 744 km, czyli niemal 47% w ciągu dekady.

Liderzy europejskiej sieci KDP

Miejsce	Państwo	Długość linii KDP (2024)
1	🇪🇸 Hiszpania	3 192 km
2	🇫🇷 Francja	2 748 km
3	🇹🇷 Turcja	2 182 km
4	🇩🇪 Niemcy	1 159 km
5	🇮🇹 Włochy	1 097 km
6	🇧🇪 Belgia	211 km
7	🇬🇧 Wielka Brytania	109 km
8	🇳🇱 Holandia	90 km
9	🇩🇰 Dania	57 km

Sieć kolei dużych prędkości w Europie rośnie z roku na rok

W 2024 roku długość linii kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej osiągnęła 8 556 km. Według danych Eurostatu oznacza to wzrost o 2 744 km w porównaniu z 2013 rokiem, czyli o blisko 47% w ciągu dekady.

Rozbudowa infrastruktury kolejowej jest jednym z najważniejszych trendów transportowych w Europie. Coraz więcej państw inwestuje w linie umożliwiające jazdę z prędkością co najmniej 250 km/h, dzięki czemu kolej staje się realną alternatywą dla transportu lotniczego na trasach krajowych i międzynarodowych.

Jak rozwijała się sieć kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej?

Rozbudowa kolei dużych prędkości należy do najważniejszych trendów transportowych w Europie. Dane Eurostatu pokazują, że długość linii umożliwiających jazdę z prędkością co najmniej 250 km/h systematycznie rosła przez ostatnie lata.

W 2012 roku sieć kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej liczyła 5 681 km. W 2024 roku było to już 8 556 km, co oznacza wzrost o 2 875 km, czyli ponad 50% w ciągu dwunastu lat.

Rok	Długość linii KDP w UE
2012	5 681 km
2013	5 812 km
2014	5 859 km
2015	5 865 km
2016	6 697 km
2017	7 369 km
2018	7 369 km
2019	7 567 km
2020	7 833 km
2021	7 979 km
2022	8 085 km
2023	8 556 km
2024	8 556 km

 

Największy wzrost odnotowano w latach 2015–2017. W ciągu zaledwie dwóch lat długość sieci zwiększyła się z 5 865 km do 7 369 km, czyli o ponad 1 500 km. Po 2017 roku tempo rozbudowy było już wolniejsze, jednak liczba kilometrów linii dużych prędkości nadal systematycznie rosła.

Co ciekawe, w ciągu ostatnich 12 lat w Unii Europejskiej przybyło 2 875 km nowych linii KDP. To więcej, niż wynosi cała obecna sieć kolei dużych prędkości we Francji (2 748 km), która jest drugim największym systemem tego typu w Europie.

Hiszpania i Francja dominują na mapie szybkiej kolei

Liderem europejskiej kolei dużych prędkości pozostaje Hiszpania, która dysponuje siecią o długości 3 192 km. W ciągu ostatnich dziesięciu lat hiszpańska infrastruktura KDP zwiększyła się o około 66%, co umocniło pozycję kraju na pierwszym miejscu w Europie.

Co ciekawe, na Hiszpanię przypada około 37% wszystkich linii kolei dużych prędkości znajdujących się w Unii Europejskiej. Oznacza to, że ponad co trzeci kilometr europejskiej sieci KDP znajduje się właśnie w tym kraju.

Drugie miejsce zajmuje Francja z wynikiem 2 748 km. To właśnie tam powstały jedne z pierwszych nowoczesnych linii dużych prędkości w Europie, a system TGV do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli szybkiej kolei na świecie.

Turcja, Niemcy i Włochy tworzą europejską czołówkę

Na trzecim miejscu znajduje się Turcja, która posiada 2 182 km linii dużych prędkości. Dynamiczna rozbudowa połączeń między największymi miastami sprawiła, że kraj ten stał się jednym z liderów inwestycji kolejowych w regionie.

W pierwszej piątce znajdują się również Niemcy (1 159 km) oraz Włochy (1 097 km). W obu krajach szybka kolej stanowi ważny element krajowego systemu transportowego, zapewniając sprawne połączenia między największymi ośrodkami gospodarczymi.

Znacznie krótsze sieci posiadają m.in. Belgia (211 km), Wielka Brytania (109 km), Holandia (90 km) oraz Dania (57 km). Mimo niewielkiej długości odgrywają one istotną rolę w międzynarodowym ruchu kolejowym, szczególnie na trasach transgranicznych.

Czy Polska ma kolej dużych prędkości?

Mimo dynamicznego rozwoju infrastruktury kolejowej wiele państw europejskich nadal nie posiada ani jednego kilometra linii kolei dużych prędkości. W tej grupie znajduje się również Polska. Pokazuje to, jak duże różnice infrastrukturalne nadal występują pomiędzy poszczególnymi regionami Europy.

Najszybsze połączenia obsługiwane przez pociągi Pendolino w Polsce osiągają prędkość do 200 km/h na wybranych odcinkach sieci. Jest to wynik porównywalny z nowoczesnymi liniami konwencjonalnymi, ale niewystarczający do zakwalifikowania ich jako kolei dużych prędkości, dla której standardem jest co najmniej 250 km/h.

Sytuację może zmienić realizacja programu budowy linii dużych prędkości powiązanych z projektem CPK. Zgodnie z założeniami nowe trasy mają umożliwiać ruch pociągów z prędkością do 320–350 km/h, co pozwoliłoby Polsce dołączyć do grona państw posiadających pełnoprawną sieć KDP.

Dlaczego państwa inwestują w kolej dużych prędkości?

Dynamiczny rozwój kolei dużych prędkości w Europie nie jest przypadkowy. Wiele państw traktuje ją jako strategiczny element systemu transportowego, który pozwala skrócić czas podróży między największymi miastami i zwiększyć konkurencyjność transportu publicznego.

Najważniejsze korzyści wynikające z rozwoju kolei dużych prędkości to:

• Krótszy czas podróży
Pociągi poruszające się z prędkością 250–320 km/h mogą skutecznie konkurować z transportem lotniczym na dystansach do kilkuset kilometrów.

• Niższa emisja gazów cieplarnianych
Transport kolejowy należy do najbardziej energooszczędnych środków transportu zbiorowego i emituje znacznie mniej CO₂ niż lotnictwo czy transport samochodowy.

• Większa spójność regionów
Szybkie połączenia kolejowe ułatwiają dojazdy do pracy, zwiększają mobilność mieszkańców i poprawiają dostępność słabiej skomunikowanych obszarów.

• Korzyści dla gospodarki
Rozwój infrastruktury transportowej sprzyja inwestycjom, turystyce oraz integracji rynków pracy między regionami.

Podsumowanie

W 2024 roku sieć kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej liczyła 8 556 km, czyli o 47% więcej niż dekadę wcześniej. Liderem pozostaje Hiszpania, która posiada 3 192 km linii KDP i odpowiada za ponad jedną trzecią całej unijnej infrastruktury tego typu.

Za Hiszpanią plasują się Francja, Turcja, Niemcy oraz Włochy, które od lat inwestują w rozwój szybkiej kolei. W przeciwieństwie do nich Polska nie posiada jeszcze linii spełniających europejskie kryteria kolei dużych prędkości, choć planowane inwestycje związane z budową nowych tras mogą w przyszłości zmienić tę sytuację.

Dane pokazują jednak wyraźnie, że szybka kolej staje się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju transportu w Europie, a liczba kilometrów takich linii systematycznie rośnie.