Które kraje zużywają najwięcej wody na osobę?

Przeciętny Polak zużywa dziennie mniej niż 100 litrów wody i często słyszy, że powinien oszczędzać. Tymczasem, gdy doliczymy przemysł, energetykę i rolnictwo, roczne zużycie wody w przeliczeniu na mieszkańca przekracza 256 metrów sześciennych, a w niektórych krajach świata nawet kilkanaście razy więcej. Skąd ta różnica? Odpowiedź nie leży w długości prysznica ani w zakręcaniu kranu, lecz w strukturze gospodarki. Dane GUS, Eurostatu i AQUASTAT pokazują, kto naprawdę zużywa wodę, dlaczego Polska jest w tej statystyce nisko i czemu nasze zasoby wodne należą do najmniejszych w Europie.

W tym artykule:

Jaki sektor zużywa najwięcej wody w Polsce?

Myśląc o zużyciu wody, najczęściej koncentrujemy się na codziennych czynnościach: prysznicu, myciu naczyń czy gotowaniu. Osoby świadome ekologicznie starają się zakręcać kran i skracać kąpiele, a rachunki za wodę utwierdzają nas w przekonaniu, że jesteśmy oszczędni.

To jednak tylko niewielka część prawdziwego obrazu. Zdecydowana większość zużycia wody jest „ukryta” w gospodarce – w produkcji energii, przemyśle i rolnictwie. W praktyce płacimy za wodę dwa razy: raz w domu, a drugi raz w sklepie, kupując żywność, ubrania czy energię.

Przemysł i energetyka – główny konsument wody

Dane GUS jednoznacznie pokazują, że w Polsce najwięcej wody zużywa sektor produkcyjny i przemysłowy. W 2024 roku na cele produkcyjne pobrano około 5,4 km³ wody, co stanowiło 63,5% całkowitego poboru.

Kluczową rolę odgrywa tu energetyka. Około 90% przemysłowego zużycia wody związane jest z wytwarzaniem energii elektrycznej, ciepła, pary wodnej oraz gazu. Woda jest niezbędna głównie do chłodzenia elektrowni i elektrociepłowni. To właśnie dlatego debata o oszczędzaniu wody powinna zaczynać się w energetyce i przemyśle, a dopiero potem w gospodarstwach domowych.

Rolnictwo – statystycznie małe, faktycznie nieznane

Oficjalnie rolnictwo i rybactwo odpowiadają w Polsce za około 10,6% całkowitego zużycia wody, czyli około 0,1 km³ rocznie. W praktyce jednak te dane są poważnie zaniżone.

Znaczna część poborów wody w rolnictwie nie jest ani rejestrowana, ani opomiarowana. Statystyki GUS obejmują wyłącznie ujęcia objęte pozwoleniami wodnoprawnymi, podczas gdy dominujące w Polsce rolnictwo indywidualne korzysta głównie z własnych, niemonitorowanych źródeł. W efekcie oficjalny udział rolnictwa w zużyciu wody stanowi statystyczną anomalię na tle innych krajów UE, gdzie monitoring jest standardem.

Gospodarstwa domowe i sieci wodociągowe

W 2024 roku pobór wody na potrzeby eksploatacji sieci wodociągowej wyniósł około 2,2 km³, co oznacza wzrost o 2% rok do roku. Gospodarstwa domowe odpowiadają za około 13% całkowitego zużycia wody, a cały sektor komunalny (łącznie z infrastrukturą) za 25,9%.

To wynik niski na tle krajów o podobnym poziomie rozwoju. Może on wynikać zarówno z rosnącej świadomości ekologicznej, jak i z ograniczeń infrastrukturalnych. W 2024 roku w Polsce nadal funkcjonowało 2,1 mln zbiorników bezodpływowych (szamb), co oznacza, że część populacji nie jest w pełni ujęta w statystykach zużycia wody z sieci.

Ile wody zużywa statystyczny Polak?

Zużycie wody w gospodarstwach domowych jest tym elementem, który możemy kontrolować osobiście. Według danych GUS w 2024 roku średnie zużycie wody przez gospodarstwa domowe wyniosło 35,5 metrów sześciennych (m³) na mieszkańca rocznie. Przekładając to na język codzienny, oznacza to, że przeciętny Polak zużywa około 97 litrów wody na dzień. Obejmuje to wszystkie czynności: od picia i gotowania, przez mycie, aż po spłukiwanie toalet i pranie.

Wykres przedstawia przeciętne zużycie wody na osobę w gospodarstwie domowym w Polsce na przestrzeni lat na podstawie danych GUS, czyli informuje ile wody zużywają Polacy — **Średnie zużycie wody przez osobę w gospodarstwie domowym w Polsce**
*opracowanie ciekawestatystyki.pl na podstawie danych GUS*

W porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej to wynik relatywnie niski. Wg danych Eurostatu przeciętny Polak zużywa mniej wody niż przeciętny Europejczyk. Dla krajów UE mediana zużycia wody z publicznych wodociągów wynosi 41,5 m³ na mieszkańca rocznie. Warto jednak pamiętać, że dane te obejmują wyłącznie wodę z publicznych wodociągów i nie uwzględniają poboru ze studni, który w Polsce nadal ma istotne znaczenie.

Zasoby wodne w Polsce – realny problem

Najbardziej niepokojącą statystyką nie jest jednak samo zużycie, lecz dostępność zasobów wodnych. Na jednego mieszkańca Polski przypada średnio tylko 1 600 m³ wody rocznie. To jedna z najniższych wartości w Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że ta wartość nie odzwierciedla wyłącznie osobistych potrzeb Polaków, lecz jest uśrednionym podziałem wszystkich odnawialnych zasobów wodnych naszego kraju, uwzględniającym zapotrzebowanie wszystkich sektorów, w tym energetyki i przemysłu.

Dla porównania:

Finlandia: około 19 700 m³
Szwecja: około 17 500 m³
Chorwacja: aż 30 700 m³

Sytuację pogarsza fakt, że polski wskaźnik jest wyjątkowo wrażliwy na warunki pogodowe. W okresach suszy dostępność wody może spaść nawet do 1 000 m³ na osobę, co w hydrostatystyce oznacza stan chronicznego stresu wodnego.

Infografika prezentuje najważniejsze statystyki o zużyciu wody w Polsce na podstawie danych GUS oraz Eurostat — **Infografika: Zużycie wody w Polsce**
*opracowanie ciekawestatystyki.pl na podstawie danych GUS i Eurostat*

Ranking krajów o najwyższym zużyciu wody na mieszkańca

Które kraje zużywają najwięcej wody na osobę?

Dane AQUASTAT* za 2022 rok pokazują całkowite roczne zużycie wody na osobę, obejmujące wszystkie sektory gospodarki: rolnictwo, przemysł, energetykę i gospodarstwa domowe. To zupełnie inna perspektywa niż zwykłe rachunki za wodę.

Roczne całkowite zużycie wody na osobę w m³:

Czarnogóra – kraj, który zużywa najwięcej wody na osobę

Z wynikiem 3 590 m³ wody rocznie na osobę Czarnogóra nie ma sobie równych. To prawie trzy razy więcej niż w USA i czternaście razy więcej niż w Polsce.

Skąd tak wysoki wynik w niewielkim kraju? Kluczowe są dwa czynniki. Po pierwsze, mała liczba ludności automatycznie zawyża wskaźnik per capita przy dużych inwestycjach infrastrukturalnych. Po drugie, istotną rolę odgrywa energetyka wodna i specyfika lokalnej gospodarki. To dobry przykład na to, że wysoki wynik zużycia wody w przeliczeniu na mieszkańca nie zawsze oznacza „rozrzutność” obywateli.

Wysokie zużycie wody w Azji Centralnej

Turkmenistan, Uzbekistan, Kazachstan, Kirgistan i Tadżykistan należą do światowej czołówki zużycia wody na osobę. Przyczyną jest intensywne nawadnianie rolnictwa w warunkach suchych i półpustynnych, uprawa bawełny oraz przestarzałe systemy irygacyjne generujące ogromne straty.

Ameryka i kraje „dużej skali”

USA, Kanada, Chile czy Urugwaj również notują bardzo wysokie zużycie wody na osobę. Decydują tu ogromne obszary rolnicze, energochłonny przemysł oraz relatywnie tanie i dostępne zasoby wodne, które zmniejszają presję na oszczędzanie.

Europa – duże różnice na małym obszarze

Europa jest silnie zróżnicowana. Grecja i Hiszpania, ze względu na klimat, turystykę i rolnictwo, zużywają znacznie więcej wody na osobę niż Niemcy czy Polska. Islandia, mimo chłodnego klimatu, również notuje wysokie zużycie, głównie z powodu energochłonnej struktury gospodarki.

Co mówią nam te dane?

Ranking zużycia wody na mieszkańca nie jest listą najbardziej marnotrawnych społeczeństw. Wysokie wartości wynikają przede wszystkim z decyzji systemowych dotyczących energetyki, rolnictwa i przemysłu, a nie z długości codziennego prysznica. Kraj może zużywać bardzo dużo wody na osobę, a jednocześnie mieć relatywnie niskie zużycie w gospodarstwach domowych. I odwrotnie.

Jeśli gdziekolwiek rozstrzyga się przyszłość globalnych zasobów wody, to właśnie tam – w strukturze gospodarki i sposobie zarządzania wodą, a nie wyłącznie w domowych łazienkach.

*AQUASTAT (Globalny System Informacji o Wodzie) to kluczowy system danych i informacji stworzony przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), zbierający, analizujący i udostępniający bezpłatnie dane oraz wskaźniki dotyczące zasobów wodnych i rolniczego zarządzania wodą, służąc decydentom, badaczom i opinii publicznej w monitorowaniu celów zrównoważonego rozwoju (SDG 6) oraz zrozumieniu globalnych wyzwań wodnych, np. stresu wodnego i efektywności wykorzystania wody.

Co o tym myślisz?

Zostaw reakcję i komentarz.

Które kraje zużywają najwięcej wody na osobę?

Jaki sektor zużywa najwięcej wody w Polsce?

Przemysł i energetyka – główny konsument wody