Ile sióstr zakonnych jest w Polsce?

Autor - Damian Nasiadek Data publikacji Zaktualizowano
2 Komentarze

Jeszcze na początku lat 90. w Polsce żyło i pracowało ponad 26 tysięcy sióstr zakonnych w zgromadzeniach zakonnych czynnych. Dziś jest ich niewiele ponad 15 tysięcy. To nie chwilowe wahanie statystyk, ale długotrwały i konsekwentny trend spadkowy, który zmienia religijny i społeczny krajobraz kraju. W ciągu jednego pokolenia liczba sióstr w zgromadzeniach zakonnych czynnych zmniejszyła się o 41%, a liczba nowych powołań spadła aż o 85%.

To jedne z najbardziej wymownych danych pokazujących, jak bardzo zmienia się Polska – nie tylko demograficznie, ale i kulturowo. Mimo to siostry zakonne wciąż pozostają ważną częścią życia społecznego: prowadzą szkoły, przedszkola, domy opieki, szpitale, jadłodzielnie i placówki charytatywne. Ich liczba maleje, lecz znaczenie w wielu lokalnych wspólnotach nadal jest ogromne.

Kluczowe fakty o siostrach zakonnych w Polsce:

  • W 1990 roku w Polsce było 26 081 sióstr zakonnych w zgromadzeniach czynnych.

  • W 2024 roku było ich już tylko 15 359 – to spadek o 41%.

  • Dodatkowo około 1 165 sióstr żyje w zgromadzeniach kontemplacyjnych.

  • Liczba nowicjuszek spadła z 541 w 2000 roku do zaledwie 81 w 2024 roku (spadek o 85%).

  • Ubywa także domów zakonnych: z 2 555 w 2000 r. do 1 950 w 2022 r.

  • Siostry kontemplacyjne stanowią około 7% wszystkich sióstr zakonnych w Polsce.

Ile sióstr zakonnych jest w Polsce?

Według danych Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego (ISKK) oraz Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych, w 2024 roku w Polsce żyło:

  • 15 359 sióstr w żeńskich zgromadzeniach zakonnych czynnych,

  • około 1 165 sióstr w zgromadzeniach kontemplacyjnych (dane za 2022 rok).

Łącznie daje to nieco ponad 16,5 tysiąca sióstr zakonnych. Dla porównania: jeszcze na początku lat 90. było ich ponad 27 tysięcy. Polska w ciągu trzech dekad straciła więc niemal co drugą siostrę zakonną.

To zmiana nie tylko religijna, ale też społeczna. W wielu mniejszych miejscowościach siostry przez lata były filarem opieki nad osobami starszymi, chorymi czy dziećmi.

W praktyce w niektórych gminach do dziś prowadzą jedyne przedszkola, domy opieki czy jadłodzielnie. Ich stopniowe znikanie może więc oznaczać realną lukę w lokalnym systemie wsparcia.

Wykres przedstawia liczbę sióstr zakonnych w Polsce na przestrzeni lat na podstawie danych ISKK, czyli pokazuje ile sióstr zakonnych jest w Polsce
Liczba sióstr w zgromadzeniach zakonnych czynnych w Polsce w latach 1990–2024
opracowanie własne ciekawestatystyki.pl na podstawie danych ISKK; zdjęcie: Magdalena Pijewska / Niedziela
Dane dla lat 1990–2024 pochodzą z różnych raportów ISKK i zestawień zakonnych; w części przypadków są to dane szacunkowe lub stan na koniec roku.

Największe żeńskie zgromadzenia zakonne w Polsce

Mimo ogólnego spadku liczby sióstr, niektóre zgromadzenia nadal pozostają liczne i aktywne. Do największych należą:
  • Służebniczki NMP Starowiejskie (liczba sióstr: 773): Zgromadzenie Służebniczek NMP Starowiejskich jest obecnie największym i jednym z najbardziej liczących się zgromadzeń zakonnych żeńskich w Polsce. Ich działalność obejmuje szeroki zakres służby społecznej i charytatywnej.
  • Nazaretanki (liczba sióstr: 631): Nazaretanki są znane z prowadzenia szkół oraz pracy z młodzieżą i rodzinami. Ich zaangażowanie w edukację jest szeroko doceniane w społecznościach lokalnych.
  • Elżbietanki (liczba sióstr: 598): Zgromadzenie Sióstr Elżbietanek słynie z opieki nad chorymi i biednymi. Prowadzą szpitale, przytułki oraz inne placówki opiekuńcze.
  • Miłosierdzia (Szarytki) (liczba sióstr: 597): Siostrom Miłosierdzia, znanych również jako Szarytki, przypisuje się szczególną troskę o osoby starsze, schorowane oraz potrzebujące opieki medycznej.
  • Felicjanki (liczba sióstr: 549): Zgromadzenie Felicjanek zajmuje się głównie edukacją oraz pracą z młodzieżą i dziećmi. Ich szkoły i przedszkola cieszą się dobrą opinią wśród rodziców i społeczności lokalnych.

 

To właśnie te zgromadzenia najczęściej spotykamy w szkołach, domach pomocy społecznej, szpitalach czy placówkach opiekuńczo-wychowawczych. W praktyce oznacza to, że mimo ogólnego spadku liczebności, ich realny wpływ na życie lokalnych społeczności pozostaje bardzo widoczny.

Ciekawe jest to, że największe zgromadzenia to zazwyczaj te, które od lat łączą życie zakonne z bardzo konkretną działalnością społeczną: edukacją, opieką medyczną i pomocą najsłabszym.

 
Liczbę sióstr w poszczególnych żeńskich zgromadzeniach zakonnych czynnych w 2024 roku przedstawia poniższa tabela:

 

Lp. Nazwa zgromadzenia Liczba sióstr
1 Służebniczki NMP NP. Starowiejskie 773
2 Nazaretanki 631
3 Elżbietanki 598
4 Miłosierdzia 597
5 Felicjanki 549
6 Rodziny Maryi 504
7 Służebniczki NMP Śl. – Wrocław 482
8 Służki NMP 459
9 Służebniczki BDNP – Dębica 418
10 Serafitki 413
11 Albertynki 409
12 Urszulanki SJK 404
13 Salezjanki 351
14 Matki Bożej Miłosierdzia 304
15 Karmelitanki Dzieciątka Jezus 299
16 Sercanki 298
17 Józefitki 285
18 Dominikanki 268
19 Urszulanki UR 245
20 Opatrzności Bożej 216
21 Sługi Jezusa 197
22 Zmartwychwstanki 196
23 Pallotynki 196
24 Michalitki 195
25 Franciszkanki Misjonarki Maryi 188
26 Służebniczki Wlkp. – Luboń 183
27 Kanoniczki Ducha Świętego 174
28 Misjonarki Św. Rodziny 166
29 Boromeuszki – Mikołów 162
30 Córki Bożej Miłości 158
31 Pasterki 156
32 Benedyktynki Misjonarki 153
33 Maryi Niepokalanej 152
34 Niepokalanki 151
35 Notre Dame 146
36 Wspólnej Pracy 140
37 Loretanki 140
38 Córki Najczystszego Serca Maryi (Sercanki) 136
39 Imienia Jezus 130
40 Wspólnota Niepokolanej Matki Wielkiego Zawierzenia 129
41 Jadwiżanki 127
42 Pasjonistki 126
43 Służebnice Ducha Świętego 124
44 Honoratki 123
45 Franciszkanki od Pokuty i Miłości 120
46 Franciszkanki od Cierpiących 116
47 Franciszkanki Służebnice Krzyża 109
48 Katarzynki 103
49 Szensztacki Instytut Maryi 103
50 Boromeuszki – Trzebnica 103
51 Misjonarki Chrystusa Króla 99
52 Jezusa Miłosiernego 98
53 Obliczanki 91
54 Prezentki 90
55 Służebnice Matki Dobrego Pasterza 87
56 Samarytanki 87
57 Córki Maryi Niepokalanej 83
58 Orionistki 83
59 Franciszkanki Szpitalne 80
60 Betanki 77
61 Uczennice Boskiego Mistrza 76
62 Wspólnota Sióstr Uczennic Krzyża 70
63 Od Aniołów 69
64 Sacre Coeur 69
65 Najświętszej Duszy Chrystusa 66
66 Św. Teresy od Dzieciątka Jezus 64
67 Eucharystki 63
68 Córki św. Franciszka 61
69 Westiarki 58
70 Adoratorki 58
71 Salwatorianki 57
72 Wspomożycielki Dusz Czyśćcowych 55
73 Augustianki 50
74 Antoninki 48
75 Jadwiżanki – Wawelskie 48
76 Elżbietanki – Cieszyn 45
77 Kapucynki Najświętszego Serca Jezusa 45
78 Franciszkanki MBNP 43
79 Służebnice NMP 41
80 Franciszkanki Rycerstwa Niepokalanej 38
81 Dominikanki Misjonarki 36
82 Magdalenki 33
83 Św. Rodziny z Bordaeux 32
84 Zgromadzenie „Jedność” 32
85 Antonianki 26
86 Małe Siostry Jezusa 25
87 Bożego Serca Jezusa 24
88 Klawerianki 24
89 Misjonarki Krwi Chrystusa 24
90 Pasjonistki św. Pawła od Krzyża 21
91 Pijarki 17
92 Niepokalanego Serca Maryi 15
93 Karmelitanki Instytutu Naszej Pani z Karmelu 14
94 Pocieszycielki N.S.J. 12
95 Wspólnota Niepokalanej Oblubienicy Ducha Świętego 12
96 Dominikanki MB Różańcowej 10
97 Karmelitanki Misjonarki 10
98 Św. Doroty 10
99 Bazylianki 9
100 Oblatki 9
101 Narodzenia NMP 8
102 Służebnice Najświętszego Serca Jezusa 8
103 Misjonarki św. Antoniego Klareta 7
104 Saletynki 7
105 Karmelit. Misjonarki Terezjanki 6
106 Misjonarki Klaretynki Maryi Niepokalanej 6
107 Wspólnota Błogosławieństw 6
108 Apostolinki 5
109 Św. Pawła 4
110 Misjonarki NMP Królowej Afryki 3

Siostry kontemplacyjne – najmniej liczna, ale szczególna grupa

Odrębną kategorią są siostry żyjące w zgromadzeniach kontemplacyjnych. Ich życie koncentruje się niemal wyłącznie na modlitwie, ciszy i kontemplacji. W Polsce jest ich obecnie około 1 165, podczas gdy w 2018 roku było ich jeszcze 1 254.

Najliczniejsze zakony kontemplacyjne w Polsce to:

  • Karmelitanki,

  • Benedyktynki,

  • Bernardynki,

  • Klaryski.

Stanowią one zaledwie około 7% wszystkich sióstr zakonnych w kraju, ale w świadomości wielu wiernych odgrywają szczególną rolę duchową jako „zaplecze modlitewne” Kościoła.

Wyraźny spadek nowych powołań

Najbardziej niepokojące dane dotyczą nowych powołań.

  • W 2000 roku nowicjat rozpoczęło 541 sióstr,
  • w 2024 roku – tylko 81.

To spadek o ponad 85%.

To nie jest powolne wygasanie, lecz znaczące ograniczenie liczby powołań i załamanie zainteresowania życiem zakonnym. Bez nowych powołań żadna wspólnota nie jest w stanie się utrzymać, dlatego obecny spadek oznacza, że liczba sióstr będzie maleć jeszcze szybciej w kolejnych latach.

Widać to także w liczbie domów zakonnych, których ubywa wraz z malejącą liczbą wspólnot.

Dlaczego sióstr jest coraz mniej?

Przyczyn jest kilka i wzajemnie się one wzmacniają:

  1. Sekularyzacja społeczeństwa
    Wiara przestaje być oczywistym elementem życia młodego pokolenia. Maleje religijność, a wraz z nią gotowość do wyboru życia całkowicie poświęconego Bogu.

  2. Zmiana roli kobiet
    Kobiety mają dziś znacznie więcej możliwości: edukacyjnych, zawodowych i społecznych. Życie zakonne nie jest już jedną z niewielu dróg samorealizacji.

  3. Atrakcyjność życia świeckiego
    Świat oferuje podróże, rozwój osobisty, karierę, niezależność i różnorodne formy zaangażowania społecznego bez konieczności składania ślubów zakonnych.

  4. Zmiana obrazu Kościoła w przestrzeni publicznej
    Kryzysy wizerunkowe i spadek autorytetu instytucji kościelnych także mają wpływ na decyzje młodych ludzi.

Podobne zjawiska obserwowane są w większości krajów Europy Zachodniej. W państwach takich jak Francja, Niemcy czy Hiszpania spadek liczby powołań rozpoczął się wcześniej i był jeszcze bardziej dynamiczny.

Polska przez długi czas była wyjątkiem, jednak od około początku XXI wieku zaczęła podążać tym samym kierunkiem.

Co dalej?

Dostępne dane wskazują, że liczba sióstr zakonnych w Polsce będzie nadal spadać. Nawet jeśli liczba powołań przestanie maleć, skutki obecnego załamania będą odczuwalne przez wiele lat.

Jednocześnie warto podkreślić, że mimo zmniejszającej się liczebności, znaczenie sióstr zakonnych w wielu obszarach życia społecznego pozostaje nieproporcjonalnie duże w stosunku do ich liczby. W wielu małych miejscowościach w Polsce siostry zakonne nadal prowadzą jedyne przedszkola czy domy opieki. Ich zniknięcie oznaczałoby realną lukę w lokalnym systemie wsparcia społecznego.

To sprawia, że ich „statystyczna niewidoczność” nie idzie w parze z realnym wpływem na codzienne życie tysięcy ludzi.

Polska ma dziś mniej sióstr zakonnych niż kiedykolwiek od dekad. Ale każda z nich niesie znacznie więcej niż sugerują suche liczby – obecność, pomoc i cichą, konsekwentną pracę tam, gdzie często nie ma już nikogo innego.

 

Zobacz również ilu księży oraz zakonników jest w Polsce.

Źródło danych

Dane wykorzystane w artykule pochodzą z raportów Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego (ISKK) oraz zestawień Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce. W części przypadków są to dane roczne lub stan na koniec roku.

 

Co o tym myślisz?

Zostaw reakcję i komentarz.

Loading spinner

Podobne wpisy

2 komentarze

    1. Są pasożytami. A afery z zakonnych placówek opiekuńczych dowodzą, że część z nich to patologia.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *